JojuGames

Sudoku Nasıl Çözülür? Adım Adım Başlangıç

Sudoku, elemeyle çözülür: bir rakamın bir kutuda, satırda ya da sütunda girebileceği tek yeri ya da bir hücreye girebilecek tek rakamı bulur, onu yazar ve aynı aramayı tekrar edersin. Yeni başlayan biri için bunun iki aracı vardır: kutu, satır ve sütun taraması ile tek aday. Bu sitedeki Kolay bulmacaların hepsi yalnız bu ikisiyle, hiç tahmin etmeden biter. Aşağıda adımları tek tek anlatıp kolay bir bulmacayı baştan sona çözüyoruz.

Kuralı hatırlatalım: 9×9 ızgarada her satır, her sütun ve kalın çizgili her 3×3 kutu 1’den 9’a her rakamı bir kez içerir. Oynamaya geçmek, not modu ve ipucu düğmesini görmek için sudoku sayfasına bakabilirsin. Yazıda hücreleri (satır, sütun) diye anıyoruz: (2,8), yukarıdan 2. satırın soldan 8. sütunu demek. Kutular soldan sağa, yukarıdan aşağı 1’den 9’a numaralanır; sol üst kutu 1, orta kutu 5’tir.

Kolay sudoku örneğinin başlangıç ızgarası: 36 rakam verili, 45 hücre boş; ilk bulunan dört hücre (3,6), (2,8), (4,3) ve (2,1) vurgulanmış

Sudoku nasıl çözülür? 5 adımda yöntem

Sudoku çözerken her turda aynı sırayı izlersin:

  1. Rakam seç. Izgarada en çok görünen rakamla başla.
  2. Kutuları tara. O rakamın eksik olduğu her kutuda, rakamın girebileceği hücreleri say. Tek hücre kaldıysa rakam oraya gider.
  3. Satır ve sütunları tara. Aynı soruyu satırlar ve sütunlar için sor.
  4. Tek adayları doldur. Dolu bir satır, sütun ve kutunun kesiştiği hücrede yalnız bir rakam kalıyorsa onu yaz.
  5. Tekrarla. Her yeni rakam başka hücrelerin önünü açar. Bir tur boyunca hiçbir şey bulamazsan not almaya geç.

Sudoku çözmeye nereden başlanır?

Sudoku çözmeye en dolu yerden ve en çok görünen rakamdan başlanır. Örnek bulmacamızda 6 ve 7 ızgarada altışar kez var, 8 yalnız iki kez. Altı kez görünen bir rakam yalnız üç kutuda eksiktir ve bu kutularda girebileceği yer çok azdır. Rakamı seçtikten sonra dokuz kutuyu sırayla dolaş; sonra bir sonraki rakama geç. Bu düzenli tarama, gözü rastgele gezdirirken atlanan kutuları ortadan kaldırır.

Kutu taraması nasıl yapılır?

Kutu taraması, bir rakamın bir 3×3 kutuda girebileceği tek hücreyi bulmaktır; teknik adı gizli tekildir. Kutudaki boş hücreleri tek tek ele alır, o rakamı içeren satırları ve sütunları kutunun üzerinden “çizersin”. Geriye tek hücre kalırsa rakam oradadır.

Örnekte 2. kutuya (üst orta) 3 için bakalım. Kutunun boş hücreleri (1,4), (1,6), (2,4) ve (3,6). 1. satırda zaten bir 3 var, yani (1,4) ve (1,6) elenir. 4. sütunda (7,4)‘te bir 3 var, (2,4) de elenir. Geriye yalnız (3,6) kalır: (3,6) = 3. Bu hücrenin başka adayları da olabilir; önemli değil, çünkü 3’ün bu kutuda gidebileceği başka yer yok.

Satır ve sütun taraması

Satır ve sütun taraması, kutu taramasının aynısını bir satır ya da sütun için yapmaktır. Kutuda bir şey çıkmadığında işe yarar.

  • Satır: 2. satırda 3 yok ve boş hücreleri (2,1), (2,4), (2,8). 1. sütunda (5,1)‘de 3 var, (2,1) elenir. 4. sütunda (7,4)‘te 3 var, (2,4) elenir. (2,8) = 3.
  • Sütun: 3. sütunda 6 yok; boş hücreleri (4,3), (5,3), (6,3), (7,3) ve (9,3). 5. satırda (5,7)‘de, 6. satırda (6,4)‘te, 7. satırda (7,2)‘de 6 var. (9,3) ise (7,2) ile aynı kutuda, yani o da 6 olamaz. (4,3) = 6.

Tek aday nedir?

Tek aday, bir hücrenin satırında, sütununda ve kutusunda bulunan rakamlar çıkarıldığında geriye kalan tek rakamdır. Bu kez rakama değil hücreye bakarsın.

Örnekte (2,1): 2. satırda 2, 4, 5, 6, 7, 9 var. 1. sütunda 3, 4, 7, 8, 9 var. 1. kutuda 3, 4, 5, 7, 9 var. Hepsini birleştirince 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 eder; eksik tek rakam 1. (2,1) = 1. Tek aday en çok dolu satır, sütun ve kutunun kesiştiği hücrelerde çıkar; 2. satırda altı rakam dolu olduğu için burada çabuk görünür.

Not almak ne zaman gerekir?

Not almak, bir tur boyunca tarama ve tek adayla hiçbir hücre dolduramadığında gerekir. Hücreye girebilecek rakamları köşeye küçük yazarsın; sitedeki oyunda bunun için Not düğmesi (klavyede N) var.

Örnekte (1,1)‘in başlangıçta iki adayı var: 1 ve 6. Not olarak ikisini yaz. Biraz sonra (2,1) = 1 bulununca aynı sütundaki (1,1)‘den 1 silinir ve hücre 6 olur. Oyunda bir rakam yazdığında aynı satır, sütun ve kutudaki notlardan o rakam kendiliğinden silinir.

Kolay seviyede not çoğu zaman gerekmez. Ölçtüğümüz 1.000 Kolay bulmacada başlangıçta ortalama 16,3 hücre hemen doldurulabiliyordu; Orta seviyede bu sayı 6’ya iniyor. Notları her hücreye değil, iki üç adayı kalan, takıldığın hücrelere yazmak yeter.

Çözülmüş örnek: kolay bir sudoku baştan sona

Bu bulmaca sitenin üreticisinden alınan bir Kolay bulmaca: 36 ipucu, 45 boş hücre, tek çözüm. Nokta boş hücre demek.

· · 3 | · 2 · | · · 7
· 9 5 | · 6 7 | 4 · 2
4 · 7 | 9 5 · | · 6 8
------+-------+------
· · · | 7 · · | · 9 ·
3 · · | · · · | 6 · 1
7 1 · | 6 · 5 | · · ·
------+-------+------
8 6 · | 3 · 2 | · · ·
9 · 1 | 5 · 6 | · 2 ·
· · · | 1 · · | 7 4 ·

Çözümü turlara böldük. Bir tur, ızgaranın o anki hâlinde kutu, satır ve sütun taraması ya da tek adayla bulunabilen bütün hücreleri doldurmaktır. Yukarıda anlattığımız dört hamle 1. turdan.

Tur Doldurulan Hücreler
1 19 (1,1)=6, (1,2)=8, (1,7)=9, (2,1)=1, (2,4)=8, (2,8)=3, (3,2)=2, (3,6)=3, (4,3)=6, (4,5)=1, (5,4)=2, (5,8)=7, (7,3)=4, (7,5)=7, (8,2)=7, (8,7)=8, (8,9)=3, (9,3)=2, (9,9)=6
2 16 (1,4)=4, (1,6)=1, (1,8)=5, (3,7)=1, (4,1)=2, (4,6)=8, (4,7)=3, (5,2)=5, (6,5)=3, (6,7)=2, (6,8)=8, (6,9)=4, (7,9)=9, (8,5)=4, (9,1)=5, (9,2)=3
3 10 (4,2)=4, (4,9)=5, (5,3)=8, (5,5)=9, (5,6)=4, (6,3)=9, (7,7)=5, (7,8)=1, (9,5)=8, (9,6)=9

Her turun sırası önemli değil: 1. turdaki 19 hücrenin hepsi başlangıç ızgarasından bulunabiliyor. Yeni yazılan her rakam bir sonraki turun yolunu açar. Örneğin başta 2. kutuda 1 hem (1,6)‘ya hem (3,6)‘ya girebiliyordu ((1,4) ve (2,4) elenir, çünkü 4. sütunda 1 var). 1. turda (3,6) = 3 yazılınca 1 için tek yer kalır ve 2. turda (1,6) = 1 olur. 3. turda kalan on hücrenin yarısı hem tek aday hem taramayla bulunuyor. Sonuç:

6 8 3 | 4 2 1 | 9 5 7
1 9 5 | 8 6 7 | 4 3 2
4 2 7 | 9 5 3 | 1 6 8
------+-------+------
2 4 6 | 7 1 8 | 3 9 5
3 5 8 | 2 9 4 | 6 7 1
7 1 9 | 6 3 5 | 2 8 4
------+-------+------
8 6 4 | 3 7 2 | 5 1 9
9 7 1 | 5 4 6 | 8 2 3
5 3 2 | 1 8 9 | 7 4 6
Kutu taraması: 2. kutuda 3 rakamı için 1. satır ve 4. sütun üzerinden çizgiler çekilmiş, 3'ün girebileceği tek hücre (3,6) yeşil

Başlangıç teknikleri hangi seviyede yeter?

Tarama ve tek aday, bu sitede Kolay seviyenin tamamına ve Orta seviyenin dörtte üçüne yetiyor. Bunu her seviyeden 1.000 bulmaca üretip ölçtük. Tabloda “tam set”, tek aday ile kutu, satır ve sütun taramasının birlikte kullanılmasıdır.

Seviye Ortalama ipucu (aralık) Yalnız tek aday Yalnız kutu taraması Tek aday + kutu taraması Tam set İlk bakışta doldurulabilen hücre Tur sayısı (ortanca)
Kolay 36 (36-36) %84,2 %86,9 %97,8 %100 16,3 4
Orta 24,5 (21-29) %2,2 %1,5 %29,4 %74,6 6,0 12
Zor 24,4 (21-28) %0 %0 %0 %0 5,0 -
Çok zor 24,5 (21-29) %0 %0 %0 %0 5,3 -

Tabloda üç şey öne çıkıyor:

  • Kolayda tek teknik bile çoğu zaman yeter. Yalnız tek adayla bulmacaların %84,2’si, yalnız kutu taramasıyla %86,9’u bitiyor. Tam setle 1.000 Kolay bulmacanın hepsi bitti; tur sayısı 2 ile 10 arasında değişti.
  • Orta’da satır ve sütun taraması şart. Yalnız tek adayla Orta bulmacaların %2,2’si bitti, kutu taraması eklenince %29,4’ü, satır ve sütun taraması da eklenince %74,6’sı. Ortanca 12 tur sürüyor ve boş hücre sayısı ortalama 56,5. Kalan %25,4’te bir yerde kesişim ya da çift gerekiyor.
  • Zor ve Çok zorda tekiller erken tıkanır. Zor bulmacalarda başlangıç teknikleri bitince ızgarada ortanca 45 boş hücre kalıyor. Bu noktadan sonrası için zor sudoku taktikleri rehberindeki ileri tekniklere geçmek gerekir.

Yeni başlayanların sık yaptığı hatalar

  • Tahminle yazmak. “Herhalde 4’tür” diye yazılan rakam yanlışsa hata ancak birkaç tur sonra ortaya çıkar. Emin değilsen not yaz.
  • Yalnız kutulara bakmak. Kutu taraması iyi bir başlangıçtır ama Orta seviyede tek başına yetmez; tablodaki fark satır ve sütun taramasından geliyor. Her turda üçünü de dolaş.
  • Bir rakamı yarıda bırakmak. 5’i iki kutuda arayıp başka rakama geçersen kalan kutulardaki tekili kaçırırsın. Bir rakamı dokuz kutuda bitir, sonra değiştir.
  • Notları güncellememek. Kâğıtta çözüyorsan her yeni rakamdan sonra aynı satır, sütun ve kutudaki notlardan o rakamı sil.

Küçük çocuklarla başlıyorsan 9×9 yerine sudoku sayfasındaki 4×4 modu dene: 16 hücre, 1’den 4’e rakamlar ve aynı kurallar. Yaşa göre başka oyunlar için çocuklar için zeka oyunları yazısına bakabilirsin.

Nasıl ölçtük

Ölçüm, sitedeki sudoku oyununun kendi kodunu (kurallar.js: üretici, çözücü ve zorluk derecelendirici) Node.js’te çalıştırarak yapıldı. Kolay, Orta, Zor ve Çok zor seviyelerin her birinden sabit tohumlu rastgele sayı üreteciyle 1.000 bulmaca üretildi; her bulmacanın tek çözümü olduğu ve çözücünün bulduğu çözümle eşleştiği kontrol edildi. Her bulmaca dört ayrı kural setiyle turlar hâlinde çözülmeye çalışıldı: yalnız tek aday, yalnız kutu taraması, tek aday ile kutu taraması ve tam set (tek aday ile kutu, satır ve sütun taraması; teknik adıyla tek aday ve gizli tekil). Her turda o anki ızgarada bulunabilen bütün hücreler dolduruldu ve her yerleştirmenin çözümle aynı olduğu doğrulandı. Tam setin sonucu, sitenin kendi derecelendiricisiyle 4.000 bulmacanın 4.000’ünde aynı çıktı. Örnek bulmaca da aynı üreticiden alındı; yazıdaki her adımın gerekçesi (hangi satırda, sütunda ya da kutuda hangi rakamın bulunduğu) programla tek tek kontrol edildi.

Sık sorulan sorular

Sudoku nasıl çözülür?

Sudoku, her satır, sütun ve 3×3 kutuda 1'den 9'a her rakamın bir kez bulunması kuralına göre elemeyle çözülür. Önce bir rakam seçip kutularda o rakamın girebileceği tek yeri ararsın, sonra satırlara ve sütunlara bakarsın. Bunlar bitince tek adayı kalan hücreleri doldurursun. Kolay bulmacalar bu adımlarla tahmin etmeden biter.

Sudoku çözmeye nereden başlanır?

En dolu kutudan, satırdan ya da sütundan ve ızgarada en çok görünen rakamdan başlanır. Bir rakam ızgarada altı yedi kez varsa, eksik kaldığı kutularda girebileceği yer çok azdır ve tek yeri çabuk bulunur. Rastgele hücrelere bakmak yerine rakam rakam, kutu kutu ilerlemek daha hızlıdır.

Sudokuda not almak gerekli mi?

Kolay sudokuda genellikle gerekmez; bu sitenin Kolay bulmacalarında ilk bakışta ortalama 16 hücre doğrudan doldurulabiliyor. Orta seviyede ilk bakışta doldurulabilen hücre sayısı 6'ya iniyor ve çözüm daha uzun sürüyor, bu yüzden takıldığın hücrelere olası rakamları küçük not olarak yazmak işi kolaylaştırır. Zor seviyede not almak şarttır.

Sudokuda tahmin yapılır mı?

Yapılmaz; iyi hazırlanmış bir sudokunun tek çözümü vardır ve mantıkla bulunur. Tahminle yazılan yanlış bir rakam çoğu zaman çok sonra çelişki çıkarır ve geri dönmek zorlaşır. Emin olmadığın hücreye rakam yerine not yaz.

Kolay sudoku kaç ipucuyla başlar?

Bu sitedeki Kolay sudoku bulmacaları 36 ipucuyla başlar, yani 81 hücrenin 45'i boştur. Orta, Zor ve Çok zor seviyelerde ölçtüğümüz bulmacalar ortalama 24-25 ipucuyla başladı; aradaki fark ipucu sayısından çok hangi tekniklerin gerektiğinden gelir.

Çocuklar sudokuya nasıl başlamalı?

Çocuklar için en kolay giriş 4×4 sudokudur: 16 hücre, 1'den 4'e rakamlar ve 2×2'lik dört kutu. Kurallar 9×9 ile aynıdır, bulmaca yalnız tekillerle çözülür. Birkaç 4×4 bulmaca çözen çocuk Kolay 9×9 sudokuya geçebilir.