Mangala, Türkiye’de köy kahvesinden okul turnuvasına kadar oynanan, taşları kuyulara dağıtıp hazinende en çok taşı toplamaya çalıştığın bir akıl oyunudur. Burada mangalayı indirmeden ve üye olmadan oynayabilirsin: bilgisayara karşı üç seviyede ya da aynı cihazda arkadaşınla.
Mangala kaç taşla oynanır?
Mangala tahtasında altışar kuyudan oluşan iki sıra ve iki uçta birer uzun hazine vardır.
| Malzeme | Sayı |
|---|---|
| Taş | 48 |
| Küçük kuyu | 12 (her oyuncuya 6) |
| Kuyu başına başlangıç taşı | 4 |
| Hazine | 2 (her oyuncuya 1, boş başlar) |
Senin sıran alttaki altı kuyu, hazinen sağdaki. Telefonu dik tuttuğunda tahta döner ve hazinen üstte görünür. Bilgisayara karşı ilk hamle senindir.
Bilgisayara karşı ya da arkadaşınla mangala
Oyunun üstünden rakibini seçersin:
- Bilgisayar: Kolay, Orta ya da Zor. Kolay seviye ileriye pek bakmaz, zor seviye birkaç hamle derine bakıp bulduğu en iyi yolu oynar.
- Arkadaş: İki kişi aynı telefonu ya da bilgisayarı paylaşır, aynı tahtada sırayla oynar.
İpucu güçlü bir kuyuyu işaretler. Geri al son hamleni geri alır; bilgisayara karşı oynarken onun cevabı da birlikte geri gelir. Oyun, seçtiğin zorlukla birlikte oynarken kaydedilir.
Mangala kuralları
Taşları dağıtmak
Kendi tarafında taşı olan bir kuyuya dokun. Kuyudaki taşların hepsi alınır ve saat yönünün tersine birer birer dağıtılır:
- İlk taş, boşalttığın kuyuya geri konur. Kalanlar sıradaki kuyulara birer birer düşer.
- Kendi hazinenden geçerken oraya bir taş bırakırsın.
- Rakibin hazinesi atlanır, oraya taş konmaz.
- Kuyuda tek taş varsa o taş olduğu yerde kalmaz, bir sonraki kuyuya geçer.
Taşlar düştükçe kuyular sırayla parlar; hamlenin nereye gittiğini gözünle takip edebilirsin.
Son taş nereye düştü?
Hamlenin sonucunu son taşın düştüğü yer belirler:
| Son taş düştü… | Sonuç |
|---|---|
| Kendi hazinene | Bir hamle daha yaparsın |
| Rakibin kuyusuna ve orada çift sayı oldu (2, 4, 6…) | O kuyudaki bütün taşlar hazinene gelir |
| Kendi tarafındaki boş kuyuya, karşı kuyuda taş varken | O taş ve karşı kuyudaki bütün taşlar hazinene gelir |
| Başka bir yere | Sıra rakibe geçer |
Oyunun sonu
Bir oyuncunun altı kuyusu da boşaldığı anda oyun durur. Tarafını ilk boşaltan, rakibin kuyularında kalan bütün taşları da kendi hazinesine ekler. Hazinesinde en çok taş olan kazanır. 48 taş olduğu için 24-24 biten oyun berabere sayılır.
İlk hamlede ne oynamalı?
“İlk taş kendi kuyusuna” kuralı yüzünden, n taşlı bir kuyunun son taşı n değil n − 1 kuyu ileriye düşer. Başlangıçta her kuyuda 4 taş olduğu için son taş üç kuyu öteye gider.
Bunun pratik sonucu şu: hazinene doğru saydığında hazineden geriye üçüncü kuyu (soldan dördüncü) tam hazinende biter ve sana ikinci bir hamle kazandırır. Bu hamleden sonra o kuyuda 1 taş kalır, sağındaki iki kuyuda 5’er taş olur. İkinci hamleden önce sayıları yeniden kontrol et; yeni dağılım bazen bir zincir hamle daha açar.
Hangi kuyu nerede biter? Kısa hesap
Kendi kuyularını soldan sağa 1’den 6’ya numaralandır; 6. kuyu hazinenin hemen yanındadır. Bir kuyudaki taşlar bir turu tamamlamayacak kadar azsa şu hesap işe yarar:
- Kuyu numarası + taş sayısı = 8 ise son taş hazinene düşer. Örneğin 2. kuyuda 6 taş, 4. kuyuda 4 taş, 6. kuyuda 2 taş.
- Tek taş bu hesaba uymaz, çünkü yalnızca bir kuyu ilerler. 6. kuyudaki tek taş doğrudan hazinene gider ve sana yine bir hamle kazandırır.
- Toplam 8’den küçükse son taş kendi tarafında kalır; 8’i geçerse rakibin kuyularına taşar.
Aynı mantıkla rakibin kuyusuna kaç taşla ulaşacağını da sayabilirsin: toplam 9 ise son taş hazinenden sonraki ilk rakip kuyusuna, 10 ise ikincisine düşer ve böyle devam eder. Bu hesabı bir iki oyunda alışkanlık edinirsen hazine hamlelerini tahtaya bakar bakmaz görürsün.
Örnekle taş almak
Çift yapma. 5. kuyunda 4 taş var. İlki 5. kuyuya geri konur, sonra 6. kuyuya, hazinene ve rakibin hazinenin hemen ardındaki ilk kuyusuna birer taş düşer. O kuyuda daha önce 3 taş varsa şimdi 4 olur; çift olduğu için dört taşın hepsi hazinene gelir. Aynı kuyuda 4 taş olsaydı 5 olurdu ve hiçbir şey alamazdın.
Boş kuyu. 1. kuyunda 3 taş var ve 3. kuyun boş. İlk taş 1. kuyuya, sonrakiler 2. ve 3. kuyulara düşer. Son taş boş kuyuya geldiği için, 3. kuyunun karşısındaki rakip kuyuda kaç taş varsa onlar ve son taşın birlikte hazinene gider. Karşıdaki kuyu boşsa alma olmaz, sıra geçer.
Hamle seçerken nelere bakmalı?
- Hazinede biten hamleleri önce oyna. İki kuyu da hazinende bitiyorsa hazineye yakın olanla başla; uzaktaki kuyunun sayısı değişmez, ikinci ek hamle de kaybolmaz.
- Rakibin tek sayılı kuyularını hedefle. 3, 5 ya da 7 taşlı bir kuyuya son taşını bırakırsan çift olur ve hepsi senin olur.
- Kendi tek sayılı kuyularını koru. Bilgisayar da aynı hesabı yapar. Büyük bir tek yığını rakibin ulaşabileceği bir konumda bırakmadan önce dağıtmayı düşün.
- Boş kuyuların karşısına dikkat et. Kendi tarafındaki boş kuyunun karşısı dolu ise bu bir alma fırsatıdır; rakibin tarafındaki boş kuyunun karşısında dolu bir kuyun varsa tehlikedesin.
- Tek taş hassas ayardır. Tek taş yalnızca bir kuyu ilerler; hazineye ya da yandaki boş kuyuya tam isabet için kullanışlıdır.
- Bitişi hesapla. Tarafını ilk boşaltan rakibin kuyularındakileri alır. Rakibin tarafı doluyken senin kuyuların azaldıysa hızla boşaltmak oyunu kazandırabilir.
İlk iki maddenin ne kadar fark yarattığını ölçtük. Yalnızca “hazinede biten hamle varsa onu, yoksa en çok taş alan hamleyi oyna” diyen bir oyuncu, kuyusunu rastgele seçen bir rakibe karşı 2.000 maçın 1.764’ünü kazandı (%88,2); 61 maç 24-24 berabere bitti.
Nasıl ölçtük: Bu sayfadaki oyunun kural kodunu kullanarak 2.000 maçı bilgisayarda oynattık. İki oyuncu ilk hamleyi sırayla aldı; rastgele oyuncunun seçimleri sabit tohumlu bir sayı üreteciyle yapıldı, böylece ölçüm aynı sonucu verecek şekilde tekrarlanabilir.
Yeni başlayanların sık yaptığı hatalar
- İlk taşı bir sonraki kuyuya koymak. Başka mangala türlerini bilenler taşı alıp hemen yandaki kuyudan dağıtmaya başlar. Burada ilk taş aldığın kuyuya geri döner; hesabı bir kuyu kısa yap.
- Rakibin hazinesine taş saymak. Dağıtırken rakibin hazinesi atlanır. Büyük bir kuyuyu dağıtırken taşların karşı tarafı dolaşıp kendi kuyularına geri döndüğünü unutma.
- Yalnızca kendi hamlene bakmak. Hamleden sonra rakibin her kuyusunun nereye düşeceğine bir kez bak. Senin tarafında tek sayılı bir yığın bıraktıysan bir sonraki turda gidebilir.
- Ek hamleyi yarım kullanmak. Hazinede biten hamleden sonra sayılar değişmiştir; ikinci hamleyi ezbere değil, yeni duruma göre seç.
Aynı cihazda arkadaşınla oynayabileceğin başka bir düşünme oyunu için dama oyunu, zarla oynanan bir şey istersen tavla ya da dört kişilik kızma birader sayfalarına bak.
Rakipsiz, tek başına düşünerek oynanan bir zekâ oyunu istersen Sudoku da burada.
Şansın hiç olmadığı bir başka düşünme oyunu: bilgisayara karşı üç seviyede satranç.
Mangalanın da içinde olduğu düşünme oyunlarının listesi ve türleri için zeka oyunları rehberine bak.
İlk hamlede hangi kuyuyu oynayacağını ve taş saymanın kısa yolunu mangala taktikleri yazısında hesaplı örneklerle anlattık.
Sık sorulan sorular
Mangala kaç taşla oynanır?
Mangala 48 taşla oynanır. Oyun başında 12 kuyunun her birine 4 taş konur; iki uçtaki hazineler boş başlar.
Mangala nasıl oynanır?
Sırası gelen, kendi tarafındaki bir kuyunun taşlarını alıp saat yönünün tersine birer birer dağıtır. Son taşın düştüğü yere göre ya yeniden oynar ya taş kazanır ya da sıra geçer; hazinesinde en çok taş olan kazanır.
Mangalada ilk taş neden aynı kuyuya bırakılır?
Türk mangalasının kuralı budur. Bu yüzden 4 taşlı bir kuyu 4 değil 3 kuyu ileriye ulaşır.
Mangalada taş nasıl alınır?
Son taşın rakibin kuyusunu çift sayıya tamamlarsa o kuyudakilerin hepsini alırsın. Son taşın kendi tarafındaki boş bir kuyuya düşerse, o taşı ve karşıdaki kuyunun taşlarını alırsın.
Mangala oyunu nasıl biter?
Bir oyuncunun altı kuyusu da boşaldığında oyun biter. Tarafını ilk boşaltan, rakibin kuyularında kalan taşları da alır; 24-24 berabere sayılır.
Mangala 2 kişilik oynanır mı?
Evet, mangala zaten iki kişilik bir oyundur. Üstten Arkadaş'ı seçersen iki kişi aynı cihazda sırayla oynar, Bilgisayar'ı seçersen üç seviyeden birine karşı oynarsın. İnternet üzerinden uzaktaki bir arkadaşla oynama bu sitede yok.
Mangalada kesin kazanma hilesi var mı?
Hayır. Mangalada şans yoktur ama her durumda kazandıran bir hile de yoktur; sonucu iki oyuncunun hesabı belirler. İşe yarayan taktikler var: hazinende biten hamleleri kaçırmamak, rakibin tek sayılı kuyularını çifte tamamlamak ve kendi tarafında tek sayılı yığın bırakmamak. Ölçümlerimizde yalnızca "önce hazinede biten hamleyi, yoksa en çok taş alanı oyna" kuralı, rastgele oynayana karşı 2.000 maçın %88,2'sini kazandı.
Dama
Kızma Birader
Tombala
Domino
Satranç
Okey