Kızma birader, iki ila dört rengin zar atıp taşlarını tahtanın çevresinde dolaştırdığı, taşın geri yollandığı anda masanın ısındığı bir aile oyunudur. Burada indirmeden ve üye olmadan, bir ila üç bilgisayar rakibe karşı ya da aynı ekranın başında arkadaşlarınla oynayabilirsin.
Kaç kişi oynayacak: bilgisayar ya da arkadaşlar
Oyunun üstünde iki seçim var:
- Oyuncu: Masada kaç renk olacağı: 2, 3 ya da 4. İki oyuncuda Kırmızı ile Sarı karşılıklı oturur, üç oyuncuda Kırmızı, Yeşil ve Sarı oynar, dört oyuncuda Mavi de katılır.
- İnsan: Bu renklerden kaçını insanların oynayacağı. İnsanlar renkleri sırayla alır (önce Kırmızı); kalan renkleri bilgisayar oynatır.
Tek başına oynuyorsan İnsan 1’de kalır: sen kırmızısın, diğer renkler bilgisayarın. Arkadaşlarınla oynarken telefonu ya da tableti masanın ortasına koyun, sırası gelen kendi rengi için zara dokunsun. Örneğin üç kişiyseniz Oyuncu 4, İnsan 3 seçersiniz ve Mavi’yi bilgisayar oynatır.
Bilgisayar her zarda taşlarını tartarak oynar: hedefe girmeyi, vurmayı ve evden çıkmayı tercih eder, tehlikedeki taşını kaçırmaya çalışır. Bu hesabın ne kadar işe yaradığını ölçtük: iki kişilik masada bilgisayar, taşını rastgele seçen bir oyuncuya karşı 1.000 oyunun 892’sini kazandı (%89,2). Zar aynı olsa bile hangi taşı oynattığın sonucu belirgin biçimde değiştiriyor.
Nasıl ölçtük: Bu sayfadaki oyunun kural kodunu kullanarak 1.000 iki kişilik oyunu bilgisayarda oynattık. Bilgisayar oyuncusu her oyunda renk değiştirdi (yarısında ilk atan oydu); zarlar ve rastgele oyuncunun seçimleri sabit tohumlu bir sayı üreteciyle üretildi.
Sıra saat yönünde döner. Tahta oynarken kaydedilir; sayfayı kapatıp açtığında kaldığın yerden sürer. Oyun bitince Tekrar oyna yeni bir tahta açar.
Tahtayı tanı
| Bölüm | Ne işe yarar? |
|---|---|
| Ev (köşe) | Her rengin dört taşı oyun başında burada bekler |
| Başlangıç karesi | Evden çıkan taşın ilk konduğu kare |
| 40 karelik yol | Bütün renklerin dolaştığı ortak halka |
| Hedef sırası | Merkeze uzanan, yalnız o renge ait dört kare |
Amaç basit: dört taşını yolda bir tam tur döndürüp herkesten önce hedef sırana sokmak. Her renk yola kendi başlangıç karesinden girer ve yine kendi hedef sırasının ağzından içeri döner; yani bütün renklerin yolu aynı halkayı paylaşır ama her biri halkaya farklı bir noktadan başlar.
Kızma birader kuralları
Zar ve hamle
Sıra sana gelince zara dokun. O sayıyla oynayabilecek taşların parlar; birine dokunup oynatırsın. Tek bir taş oynayabiliyorsa oyun onu kendisi yürütür. Taş zardaki sayı kadar ileri gider.
Evden çıkmak
Taş evden yalnızca 6 ile çıkar ve başlangıç karene konar. Bu zorunludur: evde taşın varken 6 atarsan ve başlangıç karende kendi taşın durmuyorsa başka taş oynatamaz, yeni taş çıkarırsın.
Evde bekleyen taşın oldukça başlangıç karendeki taşın da oradan ilk fırsatta çekilmek zorundadır; böylece sıradaki taşa yer açılır.
6 atınca yeniden atmak
6 ile bir taş oynattıktan sonra bir kez daha zar atarsın. 6 gelir ama hiçbir taşın oynayamazsa ek zar hakkı doğmaz.
Üç deneme hakkı
40 karelik yolda hiç taşın yoksa, yani taşların ya evde ya da hedef sırasındaysa, 6 getirmek için turda üç kez zar atabilirsin. Deneme hakkın sürdükçe ekranda yeniden atman gerektiği yazar.
Vurmak
Taşın tam olarak rakibin bulunduğu kareye konarsa o taş kendi evine geri döner. Vurmak zorunlu değildir: başka bir taşınla geçerli bir hamle varsa onu seçebilirsin. Başlangıç kareleri koruma sağlamaz; rakibin başlangıç karesinde durursan o 6 atıp taş çıkardığında sen eve dönersin.
Kendi taşın ve üstünden geçmek
Kendi taşının durduğu kareye konamazsın. Yolda taşların üstünden geçmek ise serbesttir, kendininkiler de rakibinkiler de.
Hedefe girmek
Bir tam turdan sonra taş yoldan ayrılıp hedef sırana girer. Burada üç kural var:
- Tam sayı gerekir. Son hedef karesini aşan zar o taşla oynanamaz.
- Atlama yok. Hedef sırasında kendi taşının üstünden atlayamaz, üstüne de konamazsın.
- Hedef sırası güvenlidir. Oraya başka renk giremez, taşın artık vurulmaz.
Hedef sırasındaki taşı, sayı tuttuğu ve önü açık olduğu sürece daha içeri yürütebilirsin. Dört taşını hedefe ilk sokan oyunu kazanır.
Kızma birader zar kuralları: hızlı bakış
Oyun sırasında takıldığın bir durum olursa bu tabloya bak:
| Durum | Ne olur? |
|---|---|
| 6 attın, evde taşın var, başlangıç karen boş | Yeni taş çıkarmak zorundasın |
| 6 attın, başlangıç karende kendi taşın var | Başka bir taşını oynatırsın; uygun hamle varsa başlangıçtaki taşın önce çekilir |
| 6 ile taş oynattın | Bir kez daha zar atarsın |
| 6 attın ama hiçbir taş oynayamıyor | Ek zar yok, sıra geçer |
| Yolda hiç taşın yok | 6 için üç deneme hakkın var |
| Zar seni rakibin karesine götürüyor | Rakip taş evine döner; bu taşı seçmek zorunda değilsin |
| Zar seni kendi taşının karesine götürüyor | O taşla bu hamle yapılamaz |
| Zar, hedef sırasının sonunu aşıyor | O taşla oynanamaz |
| Hiçbir taşın oynayamıyor | Sıra sonraki renge geçer |
Örnek bir tur
Diyelim ki iki taşın evde, biri yolun ortasında, biri de hedef sırasının ikinci karesinde. Zara dokundun ve 6 geldi. Evde taşın olduğu ve başlangıç karen boş olduğu için yeni bir taş çıkarman gerekiyor; ortadaki taşı oynatma seçeneğin yok. Taş başlangıç karene konar ve 6 ile oynadığın için yeniden atarsın.
İkinci atışta 3 geldi. Şimdi seçeneklerin var: yeni çıkan taşı başlangıç karesinden uzaklaştırabilir ya da ortadaki taşı ilerletebilirsin. Evde hâlâ bir taş beklediği için başlangıç karendeki taş oynayabildiği sürece önce o çekilmek zorundadır; oyun da yalnızca onu parlatır. Hedef sırasındaki taşın 3 ileri gidemez, çünkü sıra dört karelik ve ikinci kareden 3 ilerisi sıranın dışına çıkar.
Arkadaşlarla oynarken
Tek ekranda birden çok renk elle oynandığı için cihazı herkesin rahat dokunabileceği bir yere koyun. Sıranın kimde olduğu ekranın üstünde rengin adıyla yazar (“Yeşil: zara dokun” gibi), parlayan taşlar da yalnızca o rengindir; başkasının taşına yanlışlıkla dokunmak bir şey değiştirmez. Oyun her an kaydedildiği için yarıda kalırsa sonra aynı tahtadan devam edebilirsiniz.
Kazanma şansını artıran alışkanlıklar
- Yolda hep bir taşın olsun. 6 gelme ihtimali her atışta altıda birdir; üç denemeyle bile bir turda taş çıkarma şansın yüzde 42 civarındadır. Taşların hepsi evde kalırsa turlar boşa gider.
- Birden fazla taşla oyna. Yolda iki üç taşın varsa hemen her zar işe yarar bir hamle verir; tek taşla zar ne derse onu yapmak zorunda kalırsın.
- Arkandaki altı kareyi say. Taşının bir ila altı kare gerisindeki rakip taş onu tek zarla vurabilir. Seçeneğin varsa taşını bu menzilden çıkar.
- Vuruşun değerini tart. Turunu bitirmek üzere olan bir taşı vurmak rakibine çok şey kaybettirir; evden yeni çıkmış birini vurmak ona yalnızca bir 6’ya mal olur.
- Hedef sırasını içten doldur. İlk taşını sıranın en dibine gönder; ilk kareye park edersen arkadan gelen taşın kilitlenebilir.
Zar ve pulla iki kişilik bir oyun istersen tavla, zarsız bir düşünme oyunu istersen dama oyunu ya da taş dağıtılan mangala da burada. Taşları uç uca ekleyerek oynanan domino oyunu da sitede var.
Zar yerine harflerle yarışmak istersen Çarkıfelek oyununa göz at.
Taşları ne zaman ilerletip ne zaman beklemen gerektiğini hesaplarıyla kızma birader taktikleri yazısında anlattık.
İki zarın toplamının ve “en az bir 6” ihtimalinin nasıl hesaplandığını zar olasılığı hesaplama yazısında tablolarla gösterdik.
Sık sorulan sorular
Kızma birader nasıl oynanır?
Her oyuncu zar atıp dört taşını 40 karelik yolda bir tur döndürür ve kendi hedef sırasına sokmaya çalışır. Taş evden ancak 6 ile çıkar; rakibin taşının üstüne konarsan onu evine geri yollarsın.
Kızma biraderde 6 atınca ne olur?
Evde taşın varsa ve başlangıç karende kendi taşın yoksa yeni taş çıkarmak zorundasın. 6 ile bir taş oynattıktan sonra bir kez daha zar atarsın.
Rakibin taşına gelince vurmak zorunlu mu?
Hayır. Vurma yalnızca seçtiğin taş rakibin üstüne konduğunda olur; başka bir taşın oynayabiliyorsa onu seçmekte serbestsin.
Kızma biraderde kaç kez zar atılır?
Normalde turda bir kez atılır, 6 ile taş oynatırsan bir kez daha. 40 karelik yolda hiç taşın yoksa 6 getirmek için üç denemen olur.
Hedefe girerken tam sayı gerekir mi?
Evet. Son hedef karesini aşan zar o taşla oynanamaz ve hedef sırasında kendi taşının üstünden atlayamazsın.
Kızma birader 2 kişilik ya da arkadaşlarla oynanır mı?
Evet, aynı cihazda. Oyuncu seçiminden masada kaç renk olacağını (2, 3 ya da 4), İnsan seçiminden kaçınızın oynayacağını belirlersin; kalan renkleri bilgisayar oynatır. İki kişi tek başına oynamak isterse Oyuncu 2, İnsan 2 seçer, Kırmızı ile Sarı karşılıklı oynar. İnternet üzerinden uzaktaki arkadaşlarla oynama bu sitede yok.
Dama
Tombala
Mangala
Domino
Satranç
Okey