Mahbusa, tavla tahtasında oynanan eski Türk oyunlarından biridir ve adını “hapsedilmiş” anlamındaki kelimeden alır: rakibin tek pulunu kırmak yerine üstüne oturup onu hapsedersin. Bu sayfada mahbusayı indirmeden ve üye olmadan, bilgisayara karşı oynayabilirsin.
Tavla çeşitleri arasında mahbusanın yeri
Türkiye’de tavla tahtasında üç oyun oynanır: düz tavla, mahbusa ve gülbahar. Üçünde de 15’er pul, iki zar ve aynı toplama kuralı vardır. Mahbusayı ayıran iki şey var: pulların hepsi tek bir haneden başlar ve hiçbir pul kırılmaz. Oyunun bütün gerilimi kimin kimi hapsedeceğinden çıkar. Tavlada kırılan pul çubuğa gidip yeniden girer ve oyun çabuk döner; mahbusada hapsedilen pul olduğu yerde bekler, üstündeki pul ne zaman kalkarsa o zaman kurtulur. Bu yüzden mahbusa daha yavaş, daha sabır isteyen bir oyundur ve tek bir dikkatsiz hamle uzun süre peşini bırakmaz.
Mahbusa nasıl oynanır?
Başlangıç
Beyaz pullarla sen, siyahlarla bilgisayar oynar. Senin 15 pulun sağ üst köşedeki uç hanede (kendi sayımınla 24. hane) yığılı başlar. Bilgisayarın 15 pulu sağ alt köşededir. Pullar tavladaki gibi ters yönlere gider: sen üst sıradan sola, sonra alt sıradan sağa, sağ alttaki evine; bilgisayar ise sağ üstteki evine.
Zar ve hamle
Zar at’a dokun, sonra bir pula ve parlayan haneye. Her zar ayrı bir hamledir, çift gelirse dört kez oynarsın. İki zarı da kullanabiliyorsan kullanmak zorundasın; yalnızca biri oynanabiliyorsa mümkünse büyüğünü oynarsın. Bitirince Tamam’a bas.
Hapsetmek
Bilgisayarın tek pulunun durduğu haneye konarsan o pul hapsolur. Hapisteki pul senin pulunun altında kırmızı halkayla görünür ve üstündeki pullar gidene kadar kıpırdayamaz. Hapsettiğin hane de bu sürede bilgisayara kapalıdır. Aynısını bilgisayar sana da yapabilir.
Konamayacağın haneler
- Rakibin iki ya da daha fazla pulunun olduğu hane.
- Rakibin senin bir pulunu hapsettiği hane.
Bunun dışında boş haneye, kendi pullarının üstüne ya da rakibin tek pulunun üstüne konabilirsin.
Toplama
Bütün pulların evine girince tavladaki gibi toplarsın. Hapisteki bir pulun varsa o da sayılır: evinde değilse ya da hâlâ hapisteyse toplamaya başlayamazsın. 15 pulunu ilk toplayan kazanır.
Örnek: ilk hapis
Oyunun başında iki taraf da tek yığından pul çıkarır. Diyelim ki bilgisayar ilerlettiği bir pulunu bir hanede yalnız bıraktı ve senin önde giden pullarından biri, gelen zarla tam o haneye ulaşabiliyor. O pulun üstüne konarsan pul hapsolur; bilgisayar senin pulun oradan kalkana kadar onu oynatamaz. Senin pulun da o haneyi tuttuğu için bilgisayar o haneye başka pul getiremez. Tek pulunu bırakan taraf hem bir pulunu hem de bir haneyi kaybetmiş olur. Bu yüzden ilk turlarda pulları mümkün olduğunca ikişer taşımak, tavladaki “kapı yapmak” alışkanlığından daha da önemlidir.
Ana nedir, neden bu kadar önemli?
Başlangıç hanende pullar azaldıkça son kalan pula ana denir. Rakip ana pulunun üstüne konup onu orada hapsederse oyun hemen biter ve sen 2 puanla kaybedersin. Bu yüzden ilk turlarda başlangıç hanesinden pul çıkarırken bir pulu yalnız bırakmamak, mahbusanın en temel hesabıdır.
Mahbusa puanlama
| Sonuç | Puan |
|---|---|
| Normal galibiyet | 1 |
| Mars (kaybeden hiç pul toplayamadı) | 2 |
| Ana hapsedildi | 2 |
Üçlü mars yoktur. Skor “Sen · Bilgisayar” satırında durur ve oyunlar arasında saklanır. Maç seçeneğinde Tek oyun seçiliyken her oyunun puanı bu skora eklenir; 3 puan, 5 puan ya da 7 puan seçersen o puana ilk ulaşan maçı alır ve yeni maç sıfırdan başlar.
Bir mahbusa oyunu ne kadar sürer?
Oyunun kendi kural koduyla, iki tarafı da Normal seviye bilgisayarın oynadığı 1.000 oyun oynattık:
| Ölçtüğümüz | Mahbusa | Düz tavla |
|---|---|---|
| Ortalama sıra sayısı | 94,8 | 53,8 |
| Oyunların %80’i | 86-106 sıra | 42-69 sıra |
| Normal galibiyet (1 puan) | %70,7 | %80,9 |
| Mars (2 puan) | %24,7 | %16,4 |
| Ana hapsedildi (2 puan) | %4,6 | yok |
| Oynanacak hamlesi olmayan zar | Sıraların %3,3’ü | Sıraların %7,1’i |
Mahbusa, düz tavladan neredeyse iki kat uzun sürer; her pul 24 hane yürür ve hapisteki pullar oyunu yavaşlatır. Oyunların dörtte birinden fazlası 2 puanla biter. Ana hapsi seyrek görünse de geldiğinde oyunu tek hamlede bitirir.
Nasıl ölçtük
Sayfadaki oyunun kural ve bilgisayar dosyasını doğrudan çalıştırdık; ekrandaki oyunla aynı kurallar, aynı zar üreteci, sabit bir tohum. “Sıra”, oynama hakkının bir taraftan öbürüne geçmesidir. Düz tavla sütunu, aynı yöntemle tavla için ölçtüğümüz değerlerdir. Botlar insandan tutarlı oynar; gerçek oyunda sayılar biraz değişebilir.
Bilgisayara karşı mahbusa
Üstten Kolay, Normal ya da Zor seçebilirsin. Bilgisayar hamlelerini tavladaki gibi hesaplar, ama konumu değerlendirirken hapsedilme riskine ve ana tehlikesine ayrıca bakar; tek pulunu menzilde bırakırsan büyük ihtimalle hapsedilir. Zor seviye en iyi görünen birkaç hamleyi, atabileceğin 21 farklı zarın her birine karşı dener. İpucu sana bir hamle önerir, Geri al o turdaki hamlelerini birer birer geri alır. Bu oyunda arkadaş modu yoktur; aynı ekranda iki kişi oynamak istersen tavla sayfasındaki Arkadaş seçeneğini kullanabilirsin.
Kısa taktikler
- Pulları ikişer taşı. İki pul aynı hanede durursa o hane kapanır ve ikisi de güvende olur.
- Erken hapis daha pahalıdır. Rakibin kendi başlangıcına yakın hapsettiğin pulu uzun süre orada kalır; bu sırada eve dönüş yolu da uzar.
- Ananı yalnız bırakma. Başlangıç hanende iki pul kaldıysa ikisini aynı turda ya çıkar ya da ikisini de bırak.
- Hapisteki pulunu hesaba kat. Hapisteki pulun eve girmeden toplayamazsın; geri kalan hamlelerini onun ne zaman kurtulacağına göre planla.
Mahbusayı düz tavla ve gülbaharla yan yana görmek için tavla çeşitleri rehberine bak.
Sık sorulan sorular
Mahbusa nasıl oynanır?
Tavla tahtasında 15'er pulla oynanır ama bütün pullar tek haneden başlar. Rakibin tek pulunun üstüne konunca onu kırmazsın, hapsedersin; pullarını ilk toplayan kazanır.
Mahbusanın tavladan farkı ne?
Kırma ve kırık pul yoktur. Tek pul geri gönderilmez, üstüne konan pulun altında hapis kalır. Bir de ana kuralı vardır; başlangıç hanende kalan son pul hapsedilirse oyunu hemen kaybedersin.
Mahbusada ana nedir?
Başlangıç hanende kalan son pula ana denir. Ana orada hapsedilirse oyun anında biter ve kaybeden 2 puan yazar.
Hapsedilen pul yeniden oynar mı?
Evet. Üstündeki rakip pulların hepsi o haneden ayrıldığı anda serbest kalır.
Mahbusada mars kaç puan?
Mars 2 puandır. Kaybeden hiç pul toplayamadıysa ya da anası hapsedildiyse oyun 2 puan yazılır; üçlü mars yoktur.
Tavla
Gülbahar
Okey
101 Okey
Eşli Okey
Çanak Okey