JojuGames

Kağıt Kalem Oyunları: 10 Oyun, Kısa Kurallar

Kağıt kalem oyunları, yalnız bir kâğıt ve kalemle oynanan oyunlardır; en bilinenleri isim şehir, XOX, SOS, noktalı kutular, amiral battı ve adam asmacadır. Çoğu iki kişiyle oynanır, bir turu birkaç dakika sürer ve hiçbiri pil, ekran ya da tahta istemez. Aşağıda on oyunun kısa kurallarını, kaç kişiyle oynandığını ve isim şehir puanlamasını çözülmüş bir örnekle bulacaksın.

“Kağıt kalem oyunları” aramalarının bir kısmı okul kitapları ve turnuvalar içindir. Bu yazı belirli bir ders kitabını ya da yarışma yönetmeliğini anlatmaz; evde, yolda ve teneffüste yaygın oynanan oyunların genel kurallarını verir.

Kağıt kalem oyunları nelerdir? Karşılaştırma tablosu

Kağıt kalem oyunları üç gruba ayrılır: işaret dizme oyunları (XOX, beşli dizme, SOS, noktalı kutular), tahmin oyunları (amiral battı, adam asmaca, sayı tahmin) ve kelime ya da sayı bulmacaları (isim şehir, kelime türetme, sudoku).

Oyun Kişi Bir tur (bizce) Ne gerekir? Neyi çalıştırır?
İsim şehir 2 ve üstü 3-5 dk Kâğıt, kalem Kelime bulma, hız
XOX 2 1 dk 3×3 tablo Önünü görme
Beşli dizme 2 5-10 dk Kareli kâğıt Tehdit kurma
SOS 2-3 5-10 dk Kareli tablo Hesap, sabır
Noktalı kutular 2-3 5-10 dk Nokta ızgarası Sayma, ileriyi görme
Amiral battı 2 15-20 dk İki 10×10 tablo Çıkarım
Adam asmaca 2 ve üstü 3 dk Çizgiler, çöp adam Harf tahmini
Sayı tahmin 2 5-10 dk Not kâğıdı Eleme, mantık
Kelime türetme 1 ve üstü 3 dk Uzun bir kelime Kelime dağarcığı
Sudoku 1 10-30 dk 9×9 ya da 4×4 tablo Mantık yürütme

Süreler bizim tahminimizdir; tablonun boyutuna ve oyuncuya göre değişir.

İsim şehir nasıl oynanır?

İsim şehir, seçilen harfle başlayan kelimeleri sütunlara yazdığın bir hız oyunudur. Herkes kâğıdına sütunlar açar: isim, şehir, hayvan, bitki, eşya; isteyen ülke ya da meslek ekler.

  1. Bir harf seçilir: biri içinden alfabeyi sayar, öbürü “dur” der.
  2. Herkes her sütuna o harfle başlayan bir kelime yazar.
  3. İlk bitiren “dur” deyince kalemler bırakılır.
  4. Kelimeler sütun sütun okunur ve puanlanır.

Yaygın puanlama: kimsenin yazmadığı kelime 10, başka bir oyuncuyla aynı kelime 5, boş ya da hatalı kutu 0. Bazı masalar bir sütunu tek başına dolduran oyuncuya 20 verir. Ğ ile başlayan Türkçe kelime olmadığı için Ğ harfi oyundan çıkarılır; zorlanırsanız J, F ve V’yi de çıkarabilirsiniz.

Kâğıdın yoksa isim şehir oyununu telefonda oynayabilirsin: harfi oyun çeker, süreyi tutar, cevapları kelime listesiyle denetler ve puanı aynı kurallarla hesaplar. Bilgisayara karşı ya da 2-4 kişi aynı cihazda sırayla oynanır.

Çözülmüş örnek: isim şehir puanlaması

Üç oyuncu “K” harfiyle bir tur oynadı. Yazılanlar ve puanlar:

Sütun 1. oyuncu 2. oyuncu 3. oyuncu
İsim Kemal (5) Kemal (5) Kerem (10)
Şehir Kars (5) Kayseri (10) Kars (5)
Hayvan Kedi (10) Koyun (10) Kartal (10)
Bitki Karanfil (10) boş (0) Kekik (10)
Eşya Kalem (5) Kalem (5) Kaşık (10)
Toplam 35 30 45

Hesap: “Kemal” iki kişide çıktığı için ikisi de 5 aldı, “Kerem”i yalnız 3. oyuncu yazdığı için 10. Hayvan sütununda üç farklı kelime var, herkes 10 aldı. 2. oyuncunun boş bıraktığı bitki kutusu 0. Turu kazanan 3. oyuncu oldu, çünkü ilk akla gelen kelimelerden (Kemal, Kars, Kalem) kaçındı. İsim şehirde puan çoğu zaman hızdan değil, farklı kelime bulmaktan gelir.

İsim şehir puanlama örneği, K harfi: 1. oyuncu 35, 2. oyuncu 30, 3. oyuncu 45 puan; kimsenin yazmadığı kelime 10, aynı kelime 5, boş 0

XOX ve beşli dizme nasıl oynanır?

XOX, 3×3’lük tabloda kendi işaretinden üçünü yatay, dikey ya da çapraz dizen oyuncunun kazandığı iki kişilik oyundur. Bir oyuncu X, öbürü O kullanır, sırayla boş bir kareye işaret koyarlar. Dokuz kare dolar ve kimse dizemezse oyun berabere biter. İki taraf da hatasız oynarsa sonuç her zaman beraberliktir; kazanmanın yolu rakibin karşısına aynı anda iki tehdit çıkarmaktır.

Beşli dizme, aynı fikrin kareli defterdeki büyük hâlidir: tablo sınırı yoktur, beş işareti yan yana dizen kazanır. Tahta büyüdüğü için çift tehdit kurmak kolaylaşır ve oyun daha seyrek berabere biter.

Kâğıt yoksa XOX sayfasında bilgisayara karşı ya da aynı ekranda 2 kişilik oynayabilirsin; orada 4×4 ve 5×5 tahtada dörtlü dizme modu da var. Taşların yerçekimiyle en alta düştüğü dörtlü dizme için dört taş oyununa bak.

SOS nasıl oynanır?

SOS, kareli bir tabloda S-O-S dizisini tamamlamaya çalıştığın iki ya da üç kişilik bir oyundur. Tablo 5×5 ya da daha büyük çizilir.

  1. Sırası gelen oyuncu herhangi bir boş kareye S ya da O yazar; hangisini yazacağını kendisi seçer.
  2. Yazdığı harf yatay, dikey ya da çapraz bir S-O-S dizisini tamamlarsa 1 puan alır, diziyi kendi rengiyle çizer ve bir kez daha oynar. Bir harf iki diziyi birden tamamlarsa iki puan alır.
  3. Tablo dolunca en çok SOS yapan kazanır.

Taktik basittir: rakibe “S boşluk S” ya da “S O boşluk” bırakma, çünkü sıradaki oyuncu oraya tek harfle puan yazar. Oyunun sonlarına doğru güvenli kare kalmaz ve kimin rakibe puan bırakmak zorunda kalacağı sayılarak bulunur.

Noktalı kutular nasıl oynanır?

Noktalı kutular, nokta ızgarasında kutu kapatmaya çalıştığın bir oyundur. Kâğıda örneğin 5×5 nokta çizilir; bu ızgarada 16 kutu vardır.

  1. Oyuncular sırayla yan yana iki noktayı yatay ya da dikey bir çizgiyle birleştirir.
  2. Bir kutunun dördüncü kenarını çizen kutuyu alır, içine baş harfini yazar ve bir çizgi daha çeker.
  3. Bütün kutular alınınca en çok kutusu olan kazanır.

Bir kutunun üçüncü kenarını çizmek, o kutuyu rakibe hediye etmektir. Oyunun başında herkes bundan kaçınır; sonunda ise kutular zincir hâline gelir ve kimin önce zinciri açmak zorunda kalacağı oyunu belirler.

Ekranda oynamak istersen kutu kapmaca sayfasında 3×3’ten 6×6’ya dört ızgara boyu, bilgisayara karşı üç seviye ve aynı cihazda 2 kişilik mod var. Orada zincirlerin nasıl sayıldığını ve son iki kutuyu geri verme hamlesini ölçümlerle anlattık.

Kağıtta üç oyun: X'in çaprazda kazandığı XOX tablosu, S-O-S dizisi tamamlanmış SOS tablosu ve kutuların baş harflerle işaretlendiği noktalı kutular ızgarası

Amiral battı kağıtta nasıl oynanır?

Amiral battı, rakibin gizli gemilerini kare kare atış yaparak bulmaya çalıştığın iki kişilik bir tahmin oyunudur. Her oyuncu kareli kâğıda iki 10×10 tablo çizer, satırlara A’dan J’ye harf, sütunlara 1’den 10’a sayı yazar. Birinci tabloya kendi gemilerini, ikinciye rakibe yaptığı atışları işaretler.

Yaygın filo beş gemidir: 5, 4, 3, 3 ve 2 karelik gemiler, yatay ya da dikey konur. Sırayla “B7” gibi bir kare söylenir, rakip “ıska”, “isabet” ya da “batırdın” der. Kâğıtta oynayanların bir kısmı isabet eden oyuncuya ek atış verir; başlamadan anlaşın. Oyun bitince iki taraf da tablosunu gösterip atışları birlikte kontrol etmek, yanlış cevap tartışmasını bitirir. Ekranda oynamak istersen amiral battı sayfasında 2 kişilik mod her atıştan sonra ekranı gizler.

Adam asmaca nasıl oynanır?

Adam asmaca, gizli bir kelimeyi harf harf bulmaya çalıştığın bir kelime oyunudur. Kelimeyi tutan kişi harf sayısı kadar çizgi çizer. Tahmin eden harf söyler; harf varsa geçtiği bütün yerlere yazılır, yoksa çöp adama bir parça eklenir. Adam asmaca sayfasındaki oyunda hak altıdır: baş, gövde, iki kol, iki bacak. Kâğıtta darağacının parçalarını da sayan masalar vardır; kaç hak olduğunu başta söyleyin.

Ünlülerle (A, E) başlamak çoğu kelimede ilk harfleri açar. Arkadaşına zor kelime sormak istersen hazır listeler adam asmaca kelimeleri yazısında.

Sayı tahmin (artı eksi) nasıl oynanır?

Sayı tahmin, rakibin tuttuğu dört basamaklı sayıyı ipuçlarıyla bulduğun iki kişilik bir mantık oyunudur. Tutulan sayının rakamları birbirinden farklıdır ve genelde 0 ile başlamaz.

Her tahmine iki ipucu verilir: + doğru rakamın doğru yerde olduğunu, - doğru rakamın yanlış yerde olduğunu gösterir. Örnek: tutulan sayı 4271, tahmin 1234. Tahmindeki 2 ikinci basamakta, tutulan sayıda da ikinci basamakta: +1. Tahmindeki 1 ve 4 tutulan sayıda var ama başka yerde: -2. 3 hiç yok. Cevap “+1 -2” olur. Dört rakamı da yerinde bilen (+4) kazanır; iki oyuncu aynı anda oynayıp kimin daha az tahminde bulduğuna bakabilir.

Kâğıt yoksa sayı tahmin oyunu sayfasında 3, 4 ya da 5 basamakla oynayabilir, kendi tuttuğun sayıyı bilgisayara buldurabilir ya da aynı telefonda 2 kişilik oynayabilirsin. Bilgisayar 4 basamaklı bir sayıyı ortalama 5,19, en kötü 7 tahminde buluyor.

Kelime türetme nasıl oynanır?

Kelime türetme, uzun bir kelimenin harfleriyle yeni kelimeler yazdığın bir kelime oyunudur. Bir kelime seçilir, örneğin PORTAKAL. Süre (3 dakika gibi) içinde herkes bu harflerle kelime yazar; her harf, kelimede geçtiği kadar kullanılabilir. PORTAKAL’dan kart, kartal, top, orta, pota, kar ve para çıkar; “para” iki A ister, PORTAKAL’da iki A olduğu için geçerlidir. En az üç harfli kelimeler sayılır, başkasının yazmadığı her kelime 1 puan alır.

Kelimeleri yazmak yerine harf tablosunda aramak istersen kelime avı oyununda bir bulmaca hazırlayıp yazdırabilir, kâğıtta kalemle çözebilirsin.

Sudoku kâğıtta nasıl çözülür?

Sudoku, 9×9’luk tabloda her satıra, sütuna ve 3×3’lük kutuya 1’den 9’a her rakamı bir kez yazdığın tek kişilik bir bulmacadır. Kâğıtta çözerken bir kareye girebilecek rakamları köşeye küçük yazmak işi kolaylaştırır. Çocuklar için 2×2 kutulu, 1-4 rakamlı 4×4 sudoku kâğıda kolayca çizilir. Ekranda notlar, ipucu ve günlük bulmacayla oynamak istersen sudoku sayfası var.

Kağıt kalem oyunlarını kim, ne zaman oynar?

Bu oyunlar en çok yolculukta, misafirlikte ve elektrik kesildiğinde oynanır; malzemeleri her evde vardır. Kişi sayısına göre bütün ev oyunlarını evde oynanacak oyunlar rehberinde topladık. Çocuklar için hangi yaşta hangi oyunun uygun olduğunu çocuklar için zeka oyunları yazısında anlattık. Büyükanne ve büyükbabalarla oynamak için isim şehir ve kelime türetme iyi seçimlerdir; telefonla oynamayı sevmeyen büyükler için başka öneriler yaşlılar için oyunlar rehberinde. Sayı tahmin ve kelime türetme gibi aklında bilgi tutmanı isteyen oyunların ekranlı karşılıklarını hafıza geliştirme oyunları yazısında bulabilirsin.

Sık sorulan sorular

Kağıt kalem oyunları nelerdir?

En bilinen kağıt kalem oyunları isim şehir, XOX, beşli dizme, SOS, noktalı kutular, amiral battı, adam asmaca, sayı tahmin, kelime türetme ve sudokudur. Hepsi yalnız kâğıt ve kalemle, çoğu iki kişiyle oynanır.

SOS oyunu nasıl oynanır?

Kâğıda kareli bir tablo çizilir. Oyuncular sırayla boş bir kareye S ya da O yazar. Yatay, dikey ya da çapraz olarak S-O-S dizisini tamamlayan 1 puan alır ve bir kez daha oynar. Tablo dolunca en çok SOS yapan kazanır.

İsim şehir puanlaması nasıl yapılır?

Yaygın kurala göre o harfle kimsenin yazmadığı bir kelime 10 puan, başka bir oyuncuyla aynı kelime 5 puan, boş ya da hatalı kutu 0 puan alır. Bazı masalar sütunu tek başına dolduran oyuncuya 20 puan verir; başlamadan anlaşmak gerekir.

Noktalı kutular oyunu nasıl oynanır?

Kâğıda nokta ızgarası çizilir. Oyuncular sırayla yan yana iki noktayı yatay ya da dikey bir çizgiyle birleştirir. Bir kutunun dördüncü kenarını çizen kutuyu alır, içine baş harfini yazar ve bir çizgi daha çeker. Bütün kutular alınınca en çok kutusu olan kazanır.

İki kişilik kağıt kalem oyunları hangileri?

XOX, beşli dizme, SOS, noktalı kutular, amiral battı, adam asmaca ve sayı tahmin iki kişiyle oynanır. İsim şehir ve kelime türetme ise kalabalıkta daha iyi işler, çünkü puan başkalarıyla karşılaştırılarak verilir.