Adam Asmaca Kelimeleri: Zor, Hayvan, Eşya
Adam asmacada en zor kelimeler sanıldığı gibi uzun kelimeler değil, kısa ve az geçen harflerden oluşan kelimelerdir: çığ, turp, bluz, sırt, kunduz, üzüm gibi. Uzun bir kelimede birkaç harf açılınca kelime çoğu zaman kendini ele verir; üç dört harfli bir kelimede ise aynı kalıba birden çok kelime uyar. Aşağıda kategorilere göre listeler (zor hayvan ve eşya kelimeleri, kısa ama zor kelimeler, meslek, yemek ve doğa), bir kelimeyi neyin zorlaştırdığını ölçtüğümüz sonuçlar ve harf sıklığı tablosu var. Oyunu kendin denemek istersen adam asmaca sayfasında 12 kategoride 890’dan fazla Türkçe kelime var.
Bir kelimeyi zor yapan ne? Ölçtük
Oyundaki 894 kelimenin hepsini bilgisayara oynattık. Tahminci listeyi biliyor ve her adımda, açık harflere uyan kelimeler arasında en çok kelimede geçen harfi söylüyor. Yani iyi bir oyuncudan da iyi oynuyor; kelimenin kategorisini ise bilmiyor. Ortalama yanlış sayısı kelime uzunluğuna göre şöyle çıktı:
| Harf sayısı | Kelime sayısı | Ortalama yanlış |
|---|---|---|
| 3 | 40 | 2,8 |
| 4 | 86 | 2,1 |
| 5 | 222 | 2,1 |
| 6 | 188 | 1,5 |
| 7 | 149 | 0,8 |
| 8 | 100 | 0,6 |
| 9 | 60 | 0,3 |
| 10 ve üstü | 49 | 0,2 |
Fark açık: uzunluk kelimeyi kolaylaştırıyor. Kaplumbağa, bukalemun, tornavida, portmanto gibi kelimelerin hiçbirinde tahminci tek yanlış yapmadı. Altı hakkı bitiren dokuz kelimenin hepsi kısaydı: bülbül, kunduz, tırmık, üzüm, turp, şoför, çığ, bluz ve sırt.
Kategoriyi bilmek de çok şey değiştiriyor. Aynı tahminciye ipucundaki kategoriyi verdiğimizde ortalama yanlış sayısı oyunun Kolay seviyesinde 1,97’den 0,85’e, Orta seviyede 1,14’ten 0,55’e, Zor seviyede 0,98’den 0,50’ye indi. Oyundaki “Zor” etiketi uzun ve az duyulan kelimeler için; ölçüme göre listeyi bilen biri için asıl zorlayıcı olanlar Kolay seviyedeki kısa kelimeler.
Bunun üç nedeni var:
- Kalıba uyan çok kelime. Üç harfli bir kelimede iki harf açıldığında bile son harf için birkaç seçenek kalır. Her yanlış seçenek bir hak götürür.
- Az geçen harfler. Ç, Ğ, F, J, V, Ö, Ü gibi harfler kelimelerin küçük bir kısmında geçer. Bu harfleri erken söyleyen kaybeder, geç söyleyen hak harcar.
- Az ünlü, sık olmayan ünlüler. A ve E listedeki kelimelerin çoğunda var. U, Ü, I ve Ö ile kurulan kısa kelimeler (turp, üzüm, sırt, şoför) ilk tahminleri boşa çıkarır.
Bu ölçüm listeyi ezbere bilen bir oyuncuya göre. Kelimeyi hiç duymamış biri için uzun ve az bilinen kelimeler (fiyort, kerkenez, semender) yine zor olabilir; ama harfler açıldıkça okunur hâle gelirler. Kısa kelimede ise bildiğin kelime bile seni kurtarmaz.
Çözülmüş bir örnek: kelime ÇIĞ, kategori Doğa. Sık harflerle giden bir oyuncu A, E ve İ der; üçü de yok. I’yı söyleyince ortadaki harf açılır: _ I _. Sonra R, K ve N gelir, hiçbiri yok. Altıncı yanlışla adam tamamlanır ve kelime yalnız ortası açıkken biter. Ç listedeki kelimelerin %8’inde, Ğ yalnız %5’inde geçtiği için hiçbir oyuncu bu harflerle başlamaz.
Kategorilere göre adam asmaca kelimeleri
Listelerdeki kelimelerin çoğu oyunun kendi listesinden, bir kısmını biz ekledik. Hepsi TDK yazımıyla; kişi adı, marka ya da şehir adı gibi özel adlar yok. Kâğıt kalemle ya da oyunun 2 kişilik modunda kullanabilirsin.
Zor hayvan kelimeleri (30)
Kaplumbağa, bukalemun, kertenkele, sansar, kunduz, gelincik, flamingo, pelikan, orangutan, atmaca, ıstakoz, saksağan, sülün, semender, vaşak, karabatak, oğlak, bülbül, jaguar, ispinoz, sığırcık, ibibik, çalıkuşu, kırkayak, çıyan, akrep, zargana, mors, uskumru, kızılgerdan.
Uzun olanlar (kaplumbağa, kertenkele, kızılgerdan) bilen için birkaç harfte açılır. Kunduz, bülbül, sülün, vaşak ve mors gibi kısalar daha çok hak götürür. JAGUAR kelimesindeki J, oyuncuların en son söylediği harftir.
Zor eşya kelimeleri (32)
Portmanto, şifonyer, vestiyer, komodin, berjer, tabure, faraş, mengene, matkap, daktilo, gramofon, semaver, ibrik, kevgir, havan, dürbün, pusula, pergel, iletki, zımba, raptiye, abajur, etajer, jaluzi, fermuar, huni, kerpeten, menteşe, sürgü, vantilatör, jeneratör, kıskaç.
Abajur, etajer, jaluzi ve jeneratör J harfi yüzünden, fermuar ve faraş F yüzünden, kevgir ve vestiyer V yüzünden zorlaşır. Huni, ibrik ve zımba ise kısa oldukları için tehlikelidir.
Kolay ve orta hayvan kelimeleri (24)
Kedi, köpek, inek, koyun, tavuk, ördek, tilki, aslan, kaplan, maymun, tavşan, kartal, sincap, geyik, zürafa, baykuş, güvercin, kelebek, timsah, gergedan, ahtapot, penguen, kanguru, kırlangıç.
Çocuklarla ya da oyunu yeni öğrenenlerle oynarken bu listeden başla. Kelimeler tanıdık olduğu için birkaç harf açılınca tahmin gelir ve oyun çabuk döner.
Kolay ve orta eşya kelimeleri (24)
Masa, kalem, defter, çanta, saat, ayna, yastık, makas, fincan, tava, sandalye, tencere, süpürge, battaniye, çaydanlık, cezve, şemsiye, cüzdan, tepsi, terazi, çekiç, kavanoz, kumbara, çekmece.
Bu iki listedeki kelimelerin hepsi oyunun Kolay ve Orta seviyelerinde de var. Evde kâğıt kalemle oynarken kelimeyi yazan kişi seviyeyi karşısındakine göre ayarlayabilir: küçük bir çocuğa “tabak”, deneyimli bir oyuncuya “faraş” vermek aynı harf sayısıyla çok farklı iki oyun çıkarır.
Kısa ama zor kelimeler (32)
Bu listedeki kelimelerin hepsinde, listeyi bilen bilgisayar oyuncusu bile 5 ya da 6 yanlış yaptı:
Bülbül, kunduz, tırmık, üzüm, turp, şoför, çığ, bluz, sırt, kuş, yunus, sülün, vazo, gözlük, havuç, kuskus, müdür, ebe, golf, sörf, göl, yıldız, sis, kök, kumul, önlük, vapur, vagon, göz, kol, kirpik, göğüs.
Meslek (24)
Heykeltıraş, fizyoterapist, kütüphaneci, meteorolog, arkeolog, jeolog, psikolog, diyetisyen, sosyolog, kimyager, astronom, çömlekçi, nalbant, semerci, kalaycı, yorgancı, bakırcı, hattat, sarraf, dokumacı, muhasebeci, şoför, çilingir, kuyumcu.
Meslek adlarının yarıdan fazlası -CI, -Cİ, -CU, -ÇI gibi eklerle ya da -LOG ile biter. Son iki üç çizgiyi gören oyuncu eki tahmin eder; bu yüzden hattat, sarraf ve nalbant gibi ek almayan meslekler daha zordur.
Yemek ve tatlı (20)
İmambayıldı, karnıyarık, hanımgöbeği, dilberdudağı, kalburabastı, tavukgöğsü, keşkül, muhallebi, güllaç, zerde, mıhlama, keşkek, işkembe, erişte, höşmerim, kuskus, kaygana, bazlama, katmer, pişi.
Doğa (24)
Gökkuşağı, yarımada, takımada, buzul, obruk, sarkıt, dikit, traverten, magma, krater, haliç, delta, lagün, fiyort, resif, mercan, tundra, savan, bozkır, kumul, girdap, hortum, çağlayan, ekvator.
Harf sıklığı: hangi harfle başlamalı?
Adam asmacada önemli olan bir harfin metinde kaç kez geçtiği değil, kaç kelimede geçtiğidir: bir kelimede üç A olması sana tek bir tahmin kazandırır. Oyundaki 894 kelimede harflerin kaç kelimede geçtiğini saydık:
| Harf | Geçtiği kelime oranı | Harf | Geçtiği kelime oranı |
|---|---|---|---|
| A | %62 | U, B | %16 |
| R | %39 | D | %16 |
| K | %38 | I | %13 |
| N | %36 | P | %12 |
| E | %36 | Z | %11 |
| İ | %31 | G | %10 |
| L | %29 | V | %10 |
| T | %28 | Ç, C, Ş | %8 |
| M | %23 | H | %7 |
| S | %21 | F, Ü | %6 |
| O | %20 | Ğ | %5 |
| Y | %18 | Ö | %4 |
J yalnız 10 kelimede geçiyor (yaklaşık %1). Bu sayılar oyunun kelime listesine ait; Türkçe metinlerin genel harf sıklığıyla birebir aynı değil. Örneğin listede R ve K, E’den daha çok kelimede geçiyor, çünkü listedeki kelimeler tek tek isimler.
Sıklıktan çıkan bir başlangıç sırası:
- A ile başla. Her on kelimenin altısında var.
- Sonra R, K, N, E. Listedeki 894 kelimenin yalnız 48’inde bu beş harfin hiçbiri yok; ilk beş tahminin hepsinin boşa gitmesi nadirdir.
- Ünlü uyumunu kullan. Kelimede A ya da I açıldıysa sıradaki ünlü büyük ihtimalle A, I, O ya da U’dur; E ya da İ açıldıysa E, İ, Ö ya da Ü. Yabancı kökenli kelimelerde (jaluzi, abajur, fiyort) bu kural bozulur.
- Kategoriyi düşün. Doğa ve Vücut kategorilerinde kısa kelimeler bol; G Ö _ gibi bir kalıpta ipucu bile seçenekleri tek kelimeye indirmeyebilir.
- J, Ö, Ğ, F ve V’yi sona sakla. Yalnız kalıp onları gösteriyorsa söyle.
2 kişilik oyunda kelime seçmek
Arkadaşına kelime yazarken amacın tahmin edilmesini zorlaştırmaksa bu ölçümleri tersinden kullan:
- Kısa seç. Dört beş harfli bir kelime, on harfli bir kelimeden çok daha fazla hak götürür.
- A’sız ve E’siz seç. Turp, bluz, sırt, şoför, üzüm gibi kelimelerde ilk tahminler boşa gider.
- Nadir harf koy. Ç, Ğ, F, J, V ya da Ö içeren bir kelime, harf sırasını ezberlemiş oyuncuyu yavaşlatır.
- Doğru yaz. Oyundaki kutu yalnız Türkçe harf ve boşluk kabul eder; Q, W, X, rakam ve tire geçmez. I ile İ ayrı harftir.
Harf tahminine dayalı başka bir oyun istersen çarkıfelek de aynı mantıkla oynanır; orada kelime yerine atasözü, deyim ve şehir adları bulursun. Örnek bulmacaları ve cevaplarını çarkıfelek soruları yazısında topladık. Kelimeleri denemek için adam asmaca oyna sayfasına dönebilirsin.
Sık sorulan sorular
Adam asmaca için zor kelimeler nelerdir?
Kısa ve az geçen harfli kelimeler en zorlarıdır: çığ, turp, bluz, sırt, kunduz, bülbül, üzüm, şoför, tırmık. Uzun kelimeler arasında da zorlar var ama uzun kelimede birkaç harf açılınca kelime çoğu zaman tahmin edilir; kısa kelimede aynı kalıba birden çok kelime uyar.
Adam asmaca hayvan kelimeleri nelerdir?
Kolay olanlar kedi, köpek, inek, kartal, tavşan gibi kelimelerdir. Zor olanlar arasında kaplumbağa, bukalemun, kunduz, sansar, vaşak, semender, ispinoz, sığırcık, çalıkuşu, ibibik ve kırkayak sayılabilir.
Adam asmaca eşya kelimeleri nelerdir?
Masa, kalem, saat gibi kolay kelimelerin yanında zor eşya kelimeleri olarak portmanto, şifonyer, vestiyer, berjer, faraş, kevgir, ibrik, jaluzi, etajer, fermuar, mengene ve kerpeten kullanılabilir.
Adam asmacada hangi harfle başlanmalı?
Ünlülerden A ile başlamak en verimlisidir; oyundaki kelimelerin %62'sinde geçer. Sonra R, K, N, E ve İ gelir. Kelimede A açıldıysa ünlü uyumu yüzünden İ yerine I denemek daha mantıklıdır. J, Ö, Ğ, F ve V'yi sona sakla.